ÍSLE3FH05 - Félagsleg málvísindi/hljóðfræði og hljóðkerfisfræði/þýðingar

félagsleg málvísindi, hljóðfræði og hljóðkerfisfræði, þýðingar

Einingafjöldi: 5
Þrep: 3
Forkröfur: ÍSLE2MN05
Í áfanganum er farið í ýmis grundvallaratriði í hljóðfræði og hljóðkerfisfræði. Farið er í myndun málhljóða og þau hugtök sem notuð eru í tengslum við hana auk þess sem nemendur læra hljóðritun sem byggir á IPA (alþjóðlegu hljóðritunarkerfi). Lögð er áhersla á að tengja hljóðfræðina við einstaklingsbundinn framburð, máltöku barna og ólíkar framburðarreglur í mismunandi tungumálum. Fjallað er um helstu staðbundnu framburðarmállýskurnar á Íslandi og rannsóknir á þeim. Í áfanganum er sjónum einnig beint að félagslegum málvísindum þar sem meðal annars er fjallað um máltöku barna, máltökuferlið og hvernig rannsóknum á því er háttað. Tungumálið er skoðað út frá ýmsum félagslegum hliðum, t.d. hvað varðar mál mismunandi hópa þegar litið er til aldurs, kyns og stéttar auk þess sem rýnt er í orðræðu kynjanna. Fjallað er um ýmis tal- og málmein, málstöðvar í heila og táknmál. Þá er einnig skoðað hvernig við notum óyrt skilaboð og hvernig við förum að því að nota þau í netheimum. Í áfanganum er einnig fjallað um það hvað þarf að hafa í huga við þýðingar og spreyta nemendur sig á því að þýða úr ensku yfir á íslensku.

Þekkingarviðmið

  • fræðilegum hugtökum sem tengjast efninu
  • þeim hæfileika sem maðurinn hefur til að nema mál
  • máltöku barna og tvítyngi
  • ýmsu er varðar mismunandi málnotkun fólks
  • talmeinum og ýmsu er varðar tjáskipti manna
  • grundvallarhugtökum um hljóðfræði, myndunarstað og myndunarhætti málhljóða í íslensku
  • hljóðritun orða og setninga
  • helstu staðbundnu framburðarmállýskum á Íslandi
  • þýðingum og þeim vandamálum sem þýðendur geta staðið frammi fyrir

Leikniviðmið

  • nýta sér fræðileg hugtök í umfjöllun um tungumál
  • átta sig á mismunandi málsniði
  • átta sig á þeim mun sem getur verið á máli mismunandi hópa
  • skoða hvað getur talist rétt og rangt mál
  • vinna á fræðilegan hátt úr gögnum sem tengjast efni áfangans
  • greina myndunarstað og myndunarhátt málhljóða
  • hlusta eftir mismunandi framburði, áherslum og blæbrigðum í tali manna
  • greina og þekkja mismunandi framburðarmállýskur
  • hljóðrita eftir eigin framburði og annarra
  • þýða texta úr erlendu tungumáli yfir á íslensku

Hæfnisviðmið

  • bera saman mál mismunandi hópa
  • verða víðsýnn í umræðum um mál og málsnið
  • nota ýmsar aðferðir til að skoða félagslegar hliðar málsins
  • fjalla um hljóðkerfi íslenskunnar og annarra tungumála
  • lesa úr hljóðritunartáknum og hljóðrita texta
  • bera saman framburð íslenskunnar og valinna nágrannamála
  • fjalla á fordómalausan hátt um ólíkan framburð fólks og mismunandi málvenjur
  • kljást við vandamál sem upp geta komið við þýðingar úr einu tungumáli yfir á annað
  • nota fræðileg vinnubrögð við úrvinnslu efnis
Nánari upplýsingar á námskrá.is